İşçinin haklı nedenle feshinde kıdem tazminatı hakkı — ücretsiz izne zorlanma ve çalışma koşullarının esaslı değişimi

Karar Özeti

Davacı işçi, bir perakende mağazalar zincirinde satış danışmanı olarak dokuz yıl çalışmış; işverenin salgın döneminde yirmi güne kadar ücretli izin hakkını tüketmesini zorunlu kıldığını ve ardından ücretsiz izin onayı imzalamasını talep ettiğini ileri sürerek 4857 m.24/II-f kapsamında haklı nedenle iş sözleşmesini feshetmiş ve kıdem tazminatı talep etmiştir. İşveren, işletmenin ekonomik güçlük içinde olduğunu ve söz konusu uygulamanın tüm çalışanlara eşit biçimde uygulandığını savunmuştur. Yerel mahkeme, ücretsiz izin uygulamasının zorunluluk hâlinden kaynaklandığını ve işçinin haklı fesih hakkını doğurmadığını kabul ederek kıdem tazminatı talebini reddetmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kararı bozmuştur. Bozma gerekçesinde şu ilkeler ortaya konmuştur: ücretsiz izin bir çalışma koşulunun esaslı değişikliği niteliğindedir ve 4857 m.22 uyarınca işçinin yazılı onayı olmaksızın uygulanamaz. İşçiye ücretsiz izin onayı imzalamazsa işten çıkarılacağı baskısının uygulanması, iradenin sakatlığına yol açar ve verilen onayın hukuki geçerliliği bulunmaz. İşverenin ekonomik güçlük gerekçesi, çalışma koşullarını tek taraflı değiştirme hakkı vermez; böyle bir değişiklik için ya işçinin gerçek iradesiyle onay vermesi ya da toplu iş sözleşmesiyle düzenleme yapılması gerekir. Sonuç olarak baskı altında imzalanan ücretsiz izin onayı geçersizdir; işçi 4857 m.24/II kapsamında haklı nedenle fesih hakkını kullanabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar