Değişken ücret (prim/komisyon) sistemi — işverenin tek taraflı olarak ödeme koşullarını değiştirememesi

Karar Özeti

Davacı işçi, bir sigorta acentesinde müşteri temsilcisi olarak altı yıl çalışmış; ücret yapısı sabit baz ücret ile aylık satış primine dayalı olarak kurgulanmıştır. İşveren, iç yönetmeliği değiştirerek prim hesaplama kriterlerini tek taraflı olarak ağırlaştırmış ve bunun sonucunda davacının aylık toplam kazancı önemli ölçüde gerilemiştir. Davacı, prim sistemindeki değişikliğin çalışma koşullarında esaslı bir değişiklik niteliği taşıdığını ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesi uyarınca yazılı bildirim ile altı günlük itiraz süresine uyulmadan uygulamaya konulduğunu öne sürerek ücret farklarının ödenmesini ve iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkının tescilini talep etmiştir. İşveren, prim uygulamasının iş sözleşmesinin değil işyeri iç yönetmeliğinin kapsamında olduğunu ve dilediği zaman değiştirilebileceğini savunmuştur. Yerel mahkeme işveren lehine karar vermiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararı bozmuştur. Bozma gerekçesinde belirtilmiştir ki işçinin toplam ücretinin belirleyici bir bölümünü oluşturan prim sistemi, sözleşmenin asli unsuru sayılır; iç yönetmeliğe dayandırılmış olması bu niteliği ortadan kaldırmaz. Prim kriterlerinde tek taraflı olarak işçi aleyhine yapılan köklü değişiklik 4857 m.22 kapsamında esaslı değişiklik niteliği taşımakta olup yazılı bildirim zorunluluğuna uyulmaması değişikliği işçi bakımından bağlayıcı kılmaz. İşçi bu değişikliği kabul etmemişse fark ücretlerini talep edebilir ya da 4857 m.24/II-e kapsamında haklı nedenle fesih hakkını kullanabilir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar