Toplu iş sözleşmesiyle kıdem tazminatı tavanının aşılması — yasal tavan üzerinde taahhüt ve uygulanabilirliği

Karar Özeti

Davacı işçi, bir kamu iktisadi kuruluşunda mühendis olarak on dokuz yıl çalışmış; emekliliği nedeniyle kıdem tazminatı talep etmiştir. İşyerinde yürürlükte olan toplu iş sözleşmesi, kıdem tazminatının yasal tavanın %20 üzerinde hesaplanacağını öngörmekteydi. İşveren, yasal tavan uygulandığında doğan tutarı ödemiş; TİS'te öngörülen tavan aşımını ise 'yasal sınırlama nedeniyle uygulanamaz' gerekçesiyle reddetmiştir. Yerel mahkeme de yasal tavanın bağlayıcılığına hükmederek talebi reddetmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kararı bozmuştur. Bozma gerekçesinde şu ilkeler ortaya konmuştur: 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca kıdem tazminatı tavanı; devlet memurlarına uygulanan en yüksek emekli aylığı esas alınarak hesaplanmakta olup kamu sektörü işverenleri için bağlayıcıdır. Ancak özel sektör işverenlerinin toplu iş sözleşmesiyle tavan üzerinde kıdem tazminatı taahhüt etmesi mümkündür; bu taahhüt bağlayıcı olup işçi lehine ayrılık ilkesi gereğince uygulanması zorunludur. Söz konusu kuruluşun kamu iktisadi teşebbüsü niteliğinde olması halinde ise tavan aşımının ancak kanun veya özel düzenlemeyle mümkün olduğu araştırılmadan karar verilmesi hatalıdır; kuruluşun hukuki statüsü ve TİS yetkisinin kapsamı bilirkişice belirlenmek üzere dosya bozulmuştur. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar