Fazla mesai ücreti — bordro imzasının ibra kapsamı ve işçi lehine ispat kolaylığı ilkesi

Karar Özeti

Davacı işçi, bir gıda üretim fabrikasında vardiya amiri olarak dokuz yıl boyunca haftalık kırk beş saatin üzerinde düzenli olarak fazla çalışma yaptığını; ancak bu çalışmaların ücretinin ödenmediğini ileri sürerek fazla mesai alacağı talep etmiştir. İşveren, davacının imzaladığı aylık bordrolarının tüm fazla çalışma ücretlerini kapsadığını ve ibra niteliği taşıdığını savunmuştur. Yerel mahkeme, imzalı bordroları ibra belgesi olarak kabul ederek talebi reddetmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararı bozmuştur. Bozma gerekçesinde belirtilmiştir ki imzalı bordronun ibra niteliği taşıyabilmesi için fazla mesai ücreti kaleminin ayrıca ve açık biçimde bordro üzerinde gösterilmesi zorunludur; genel 'ücret alındı' ifadesi veya toplu bir brüt ücret rakamı, fazla mesai alacağını kapsayan bir ibra sayılamaz. Öte yandan fazla mesai iddiasını kanıtlama konusunda işçi lehine ispat kolaylığı uygulanmakta; günlük iş programı, vardiya çizelgesi ve tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde, işçinin yoğun çalışma düzeni hakkında somut belge sunması yeterlidir. Bu durumda fazla mesai ücreti hesaplanırken Yargıtay içtihadına göre %30 hakkaniyet indirimi uygulanabilir; ancak bu indirim yargı takdirine bırakılmış olup her olay kendi koşullarında değerlendirilir. İşverenin fazla mesai yapılmadığını ispat etmesi gerektiğinde puantaj, kapı giriş-çıkış kayıtları ve mesai talep formları gibi belgeler sunması beklenmektedir. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.

Anahtar Kavramlar