Alt İşveren – Asıl İşveren İlişkisi: Taşeron Çalışanlarının Hakları 2026

Alt İşveren – Asıl İşveren İlişkisi

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesi; bir işverenden belirli bir işi veya işin bir bölümünü alan ve kendi işçilerini o işte çalıştıran kişiyi alt işveren (taşeron), işi devreden işvereni ise asıl işveren olarak tanımlamaktadır. Bu ilişki özellikle temizlik, güvenlik, yemek, inşaat ve lojistik sektörlerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır.

Alt İşverene İş Vermenin Sınırları

Asıl işveren aşağıdaki koşulları sağlamak zorundadır:

• Alt işverene verilen iş, işyerinin asıl işinden teknolojik ve organizasyonel açıdan ayrılabilir bir bölüm olmalıdır.
• Alt işverenin işçileri yalnızca bu işte çalıştırılmalıdır; asıl işverenin denetim ve gözetimi altında sürekli talimat alınması, alt işveren ilişkisini değil gerçek bir işçi statüsünü doğurur.
• Alt işveren, kendi organizasyonuna ve yönetim yetkisine sahip bağımsız bir işveren olmalıdır.

Muvazaa Yasağı ve Sonuçları

Bu koşullar sağlanmadan kurulan alt işveren ilişkisi muvazaalı sayılır ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi kabul edilir. Muvazaa tespitinde şu göstergeler incelenir:

• Alt işverenin önceden asıl işverenin işçisi olup olmadığı,
• Alt işveren işçilerinin asıl işverenin talimatıyla çalışıp çalışmadığı,
• Alt işverenin bağımsız bir teşkilat ve araç-gereciyle faaliyet gösterip göstermediği.

Muvazaa tespitinde mahkeme kararı kesinleşmeksizin asıl işverenin işçisi sayılma sonucu doğmaz; tescil geriye dönük işler.

Müşterek ve Müteselsil Sorumluluk

4857 m.2/6 uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı müşterek ve müteselsil olarak sorumludur. Bu sorumluluk; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ve diğer ücret alacaklarını kapsar. İşçi, dilerse yalnızca alt işverene ya da yalnızca asıl işverene ya da her ikisine birden dava açabilir.

Eşit Muamele İlkesi

Alt işverenin işçisine, aynı işyerinde benzer işi yapan asıl işverenin işçisine oranla salt alt işveren çalışanı olması nedeniyle daha düşük ücret uygulanamaz; bu durum 4857 m.5'teki eşit davranma ilkesini ihlal eder ve tazminat sorumluluğu doğurur. Yargıtay, emsal ücret tespitini bilirkişi aracılığıyla yaptırmakta; sendika ve piyasa verileri gözetilmektedir.

İş Sözleşmesinin Sona Ermesinde Haklar

Alt işveren değişikliğinde (ihale devri vb.) işçinin iş sözleşmesi yeni alt işverene devrolur; devir öncesi kıdem süresi korunur. Ancak bu devir işçinin aleyhine çalışma koşullarını değiştiremez. İşçi aleyhine koşul dayatılması hâlinde işçi, 4857 m.24 kapsamında haklı fesih hakkını kullanabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır.

2026 Güncel Değerler