Çalışma Süresi ve Mola Hakları: 2026 Güncel Rehber
Yayın tarihi: 2026-01-20
Yasal Çalışma Süresi Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 63. maddesi uyarınca haftalık azami çalışma süresi 45 saattir. Bu süre, aksi kararlaştırılmamışsa hafta günlerine eşit olarak bölüştürülür. Günlük çalışma süresi ise hiçbir koşulda 11 saati aşamaz.
Denkleştirme (Esnek Çalışma) Nedir?
İşveren ile işçi yazılı olarak anlaşırsa, haftalık çalışma süresi bazı günlerde artırılıp bazı günlerde azaltılabilir. Denkleştirme dönemine bakıldığında iki aylık süre içinde haftalık ortalama çalışma süresi 45 saati aşmamalıdır. Toplu iş sözleşmesiyle bu denkleştirme süresi dört aya kadar uzatılabilir.
Ara Dinlenme (Mola) Hakları
4857 m.68 uyarınca çalışma sürelerine göre zorunlu ara dinlenme süreleri şu şekildedir:
| Çalışma Süresi | Zorunlu Ara Dinlenme |
|---|---|
| 4 saate kadar | 15 dakika |
| 4 saat – 7,5 saat arası | 30 dakika |
| 7,5 saatten fazla | 60 dakika |
Ara dinlenme süresi çalışma süresinden sayılmaz. İşçiye bu süre içinde işyerini terk etme hakkı tanınmalıdır. Yargıtay, mola kullandırılmadan tutulan mesai kayıtlarında fiilî çalışma süresini mola düşülmeden hesaplamakta ve fazla mesai alacağına yansıtmaktadır.
Gece Çalışması
4857 m.69 gereğince gece çalışması 20:00 – 06:00 saatleri arasındaki dönemi kapsar. Bu dönemdeki çalışma süresi en fazla 7,5 saat olabilir. İşverenin gece çalışmasını ve olası dönüşümü (gece-gündüz geçiş) işçiye yazılı olarak bildirmesi gerekmektedir.
Fazla Mesai Sınırları (2026)
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai sayılır. Her fazla çalışma saatine normal saatlik ücretin %50 fazlası ödenir. Yıllık fazla çalışma üst sınırı 270 saattir; bu sınır aşılamaz. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL esas alındığında saatlik asgari ücret şu şekilde hesaplanır:
| Hesap Unsuru | Tutar |
|---|---|
| Aylık brüt asgari ücret | 33.030,00 TL |
| Günlük ücret (÷ 30) | 1.101,00 TL |
| Saatlik ücret (÷ 7,5) | 146,80 TL |
| Fazla mesai saatlik ücreti (%50 zam) | 220,20 TL |
Çalışma Sürelerinden Sayılan Haller
Aşağıdaki süreler çalışma süresine dahil edilir:
- İşveren tarafından sağlanan araçla işyerine gidip gelme süresi (işyeri dışından)
- Emzirme izinleri
- İşyerinde geçirilen bekleme süreleri (iş hazırlığı dahil)
- İş seyahati için harcanan süreler (güzergaha göre değerlendirme yapılır)
Yargıtay'ın 2024-2025 Tarihli Önemli Kararları
- Mesai kayıtlarının ispatı: İşverenin parmak izi veya kart okuyucu kayıtları fazla mesai için güçlü delil sayılır; aksi ispatlanamadıkça bu kayıtlar esas alınır (Yargıtay 9. HD, 2024/7321).
- Sözleşmedeki fazla mesai ücreti: Sözleşmede aylık belirli saate kadar fazla mesainin ücrete dahil olduğuna dair hüküm, Yargıtay tarafından yalnızca sözleşmede açıkça yazılı olan saat sınırına kadar geçerli kabul edilmektedir.
- 270 saatin aşılması: 270 saat üst sınırı aşan fazla mesai yaptırıldığı kanıtlanırsa, aşan kısmın fazla mesai ücreti ödenmese bile işçinin bu çalışmayı reddetme hakkı doğar ve reddinin fesih gerekçesi yapılması geçersiz fesih oluşturur.
Sık Sorulan Sorular
Çalışma saatleri yazılı sözleşmede belirlenmemişse ne olur?
Sözleşmede belirtilmemişse kanuni standart esas alınır: haftada 45 saat, günde 9 saat (45 ÷ 5 gün). İşveren bunu tek taraflı olarak değiştiremez.
Ara dinlenme ücretli mi?
Hayır. Ara dinlenme süreleri çalışma süresinden sayılmaz ve ücrete dahil edilmez. Bu nedenle 8 saatlik işgünü fiilen 7 saat çalışma + 1 saat mola biçiminde uygulanabilir.