Deneme Süresi: İşçi ve İşveren Hakları — 2026 Rehberi
Yayın tarihi: 2026-02-10
Deneme Süresi Nedir?
Deneme süresi; iş sözleşmesi imzalanırken taraflara, birbirini tanımaları ve çalışma koşullarını değerlendirmeleri amacıyla tanınan geçici dönemdir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi, deneme süresini en fazla iki ay olarak belirlemiştir; toplu iş sözleşmesiyle bu süre dört aya uzatılabilir. Yasal sınırı aşan deneme süresi hükümleri geçersiz sayılmakta, ancak sözleşmenin geri kalan kısmı geçerliliğini korumaktadır.
Deneme Süresi Kaç Ay Olabilir?
- Yasal Azami Süre: 2 ay (bireysel iş sözleşmesiyle)
- TİS ile Uzatılmış Süre: En fazla 4 ay
- Süre Aşımı: İki ayı aşan deneme süresi şartı yasal sınır olan iki aydan itibaren geçersizdir; bu tarihten sonra işçi tam iş güvencesi haklarından yararlanır.
Deneme Süresi İçinde Fesih Hakkı
Deneme süresinin en önemli özelliği, tarafların iş sözleşmesini tazminatsız ve bildirim süresi beklemeksizin feshedebilmesidir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15/2. fıkrası bu hakkı açıkça düzenlemektedir. Buna göre:
- İşçi ve işveren, deneme süresi içinde diledikleri zaman herhangi bir gerekçe göstermeksizin iş sözleşmesini sona erdirebilir.
- İhbar süresi ve ihbar tazminatı zorunluluğu yoktur.
- İşçi, kıdem tazminatına hak kazanmaz (çünkü 1 yıllık kıdem şartı zaten dolmamıştır).
Deneme Süresi İçinde İşçinin Sahip Olduğu Haklar
Deneme süresi, işçiyi tüm haklardan yoksun bırakmaz. Bu süre boyunca çalışan aşağıdaki haklara sahiptir:
| Hak | Durum |
|---|---|
| SGK Kaydı ve Primlerin Ödenmesi | Zorunlu — ilk iş günü bildirilmelidir |
| Asgari Ücret Güvencesi | Korunuyor — 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL |
| Ücretin Zamanında Ödenmesi | Korunuyor (4857 m.32) |
| İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri | Korunuyor (6331 s. Kanun) |
| Fazla Mesai Ücreti | Korunuyor — 45 saati aşan çalışma ücretlendirilmeli |
| Hafta Tatili Ücreti | Korunuyor |
| Yıllık Ücretli İzin | Henüz kazanılmadı (1 yıl dolmadı) |
| Kıdem Tazminatı | Henüz hak kazanılmadı |
| İş Güvencesi (İşe İade) | Deneme süresi içinde uygulanmaz |
Deneme Süresi Feshinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Her ne kadar deneme süresi içinde fesih gerekçe gösterme yükümlülüğünü ortadan kaldırsa da bazı sınırlamalar geçerliliğini korumaktadır:
- Ayrımcılık Yasağı: Cinsiyet, hamilelik, sendika üyeliği, din veya ırk gibi korunan özelliklere dayalı fesih deneme süresi içinde de yasaktır (4857 m.5). Bu gerekçelerle yapılan fesih, ayrımcılık tazminatı yükümlülüğü doğurabilir.
- Ücret Ödemesi: Fesihten önce fiilen çalışılan günlerin ücreti eksiksiz ödenmelidir.
- SGK Bildirimi: İşten çıkış bildirimi işten ayrılma tarihinde veya ertesi iş günü yapılmalıdır; gecikme idari para cezası doğurur.
Deneme Süresinin Kıdeme Sayılması
Deneme süresi, daha sonra işçinin iş güvencesi ve kıdem haklarına esas olacak çalışma süresine dahil edilmektedir. Örneğin, işçi 2 aylık deneme süresini tamamlayıp 10 ay daha çalışırsa toplam 12 aylık kıdemi bulunmakta ve kıdem tazminatı hakkı doğmaktadır. Deneme süresinin kıdeme sayılmayacağı yönündeki sözleşme hükümleri geçersizdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Deneme süresi şartı sözleşmede yoksa ne olur?
Deneme süresi hükmü olmayan bir iş sözleşmesinde işçi, işe başladığı andan itibaren tam iş güvencesi haklarından yararlanır; işçi altı ay dolmadan işe iade davası açamaz ancak tazminat hakları baştan geçerlidir.
İşveren deneme süresini uzatabilir mi?
Deneme süresi bireysel iş sözleşmesiyle uzatılamaz; yalnızca toplu iş sözleşmesiyle dört aya çıkarılabilir. İşverenin tek taraflı olarak iki ayı aşan deneme süresi dayatması geçersizdir.
2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; SGK işveren prim payı %21,75; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL.