Deneme Süresi: Hukuki Çerçeve, İşçi ve İşveren Hakları 2026
Yayın tarihi: 2026-03-15
Deneme Süresi Nedir?
Deneme süresi, işveren ile işçinin birbirlerini tanıma ve iş ilişkisinin sürdürülüp sürdürülmeyeceğini karşılıklı olarak değerlendirme imkânı buldukları başlangıç dönemidir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca taraflarca iş sözleşmesine deneme kaydı konulabilir; bu kayıt iş sözleşmesinin yazılı yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Azami Deneme Süresi
| Sözleşme Türü | Azami Süre |
|---|---|
| Bireysel iş sözleşmesi | 2 ay |
| Toplu iş sözleşmesiyle belirlenirse | 4 aya kadar uzatılabilir |
Deneme süresi, 2 aylık yasal sınırın üzerinde belirlenmişse aşan kısım geçersiz sayılır; işçi bu süre zarfında zaten belirsiz süreli işçi statüsüne geçmiş kabul edilir.
Deneme Süresinde Fesih Hakkı
Deneme süresi içinde taraflardan her biri, herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve tazminat ödemeksizin iş sözleşmesini feshedebilir. Bu hak şu özelliklere sahiptir:
- İhbar öneline gerek yok: Deneme süresi içindeki fesihte ihbar öneli veya ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz.
- Kıdem tazminatı hakkı doğmaz: Deneme süresi içinde gerçekleşen fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz; zira bir yıllık kıdem koşulu sağlanmamış olacaktır.
- Gerekçe gösterilmez: İşveren fesih gerekçesini açıklamak zorunda değildir; ancak bu durum kötüniyetli fesih taleplerini engellemez.
Deneme Süresinde İşçinin Korunan Hakları
Deneme süresi içinde bile bazı haklar işçiye tanınmaya devam eder:
- Asgari ücret güvencesi: 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL/ay'dır; deneme döneminde bu sınırın altında ücret belirlenemez.
- SGK bildirim yükümlülüğü: İşveren, işçiyi işe başladığı gün SGK'ya bildirmek zorundadır; deneme süresindeki çalışmalar da prime esastır.
- İş sağlığı ve güvenliği kuralları: 6331 sayılı Kanun deneme süresindeki işçilere de tam olarak uygulanır.
- Ayrımcılık yasağı: Deneme süresi içindeki fesih, 4857 m.5 kapsamındaki ayrımcılık gerekçesiyle yapılamaz. Sendikal nedenle yapılan fesih aynı zamanda 6356 m.25 kapsamında sendikal tazminata yol açar.
Kötüniyetli Fesih ve Deneme Süresi
İşverenin deneme süresi bahanesiyle kötüniyetli biçimde hareket etmesi hâlinde işçi, 4857 m.17/son uyarınca kötüniyet tazminatı talep edebilir. Kötüniyet tazminatı, ihbar tazminatının 3 katı olarak hesaplanır; ancak deneme süresinde ihbar öneli kullanılmadığından Yargıtay, bu hesabı deneme süresinin uzunluğunu da göz önünde tutarak yapabilmektedir.
Deneme Süresinde Hastalık ve İzin
Deneme süresindeki işçinin hastalanması hâlinde işveren, Sosyal Güvenlik Kurumu'na gerekli bildirimleri yapmak ve geçici iş göremezlik ödeneği koşullarını sağlamakla yükümlüdür. Hasta olan işçinin feshedilmesi, kötüniyet veya ayrımcılık işareti olarak değerlendirilebilir.
2026 Güncel Rakamlar
| Kalem | Değer (2026) |
|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030,00 TL/ay |
| Net asgari ücret (yaklaşık) | 27.009,00 TL/ay |
| Kıdem tazminatı tavanı | 53.919,68 TL |
| SGK işveren prim payı | %21,75 |
| Kıdem tazminatı için asgari çalışma süresi | 1 yıl (deneme süresini kapsar) |
Sık Sorulan Sorular
- Deneme süresi toplu iş sözleşmesi olmadan 4 aya uzatılabilir mi? Hayır; yalnızca toplu iş sözleşmesiyle uzatılabilir.
- İşçi deneme süresinde haklı nedenle fesih hakkını kullanabilir mi? Evet; 4857 m.24 kapsamındaki haklı nedenler deneme süresinde de geçerlidir.
- Deneme süresi iş sözleşmesinde yazılı değilse geçerli midir? Hayır; deneme kaydının yazılı iş sözleşmesinde yer alması zorunludur.
- Deneme süresinde çalışılan günler kıdeme sayılır mı? Evet; ilerleyen süreçte kıdem tazminatı hesabında deneme süresi dahil tüm çalışma süresi dikkate alınır.