Deneme Süresi Hukuku: Haklar, Sınırlar ve Fesih Koşulları (2026)

Deneme Süresi Nedir?

Deneme süresi; işverenin işçiyi iş, meslekî yetenek ve davranışları açısından değerlendirmesi, işçinin de işyerini ve çalışma koşullarını tanıması amacıyla iş sözleşmesinin başlangıcına eklenen sınırlı süreli bir deneme dönemidir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesinde düzenlenmiştir.

Yasal Süre Sınırı

Deneme süresinin üst sınırı 2 aydır. Toplu iş sözleşmesiyle bu süre en fazla 4 aya çıkarılabilir. Bireysel iş sözleşmesiyle dört ayı aşan bir deneme süresi belirlenmesi hâlinde aşan kısım geçersizdir ve deneme süresi yasal azami sınıra indirgenir. İşverenin tek taraflı uygulama yönergesiyle deneme süresini uzatması da hukuken geçersizdir.

Deneme Süresinde Fesih Hakkı

Deneme süresi içinde her iki taraf da iş sözleşmesini herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve ihbar süresi beklemeksizin feshedebilir; tazminat yükümlülüğü doğmaz. Ancak bu serbestinin birtakım istisnaları bulunmaktadır:

• Ayrımcılık yasağı: 4857 m.5 kapsamındaki ayrımcılık (cinsiyet, gebelik, din, sendika üyeliği vb.) deneme süresinde de uygulanır. Yargıtay 9. HD, 2026 tarihli kararında hamileliği bildiren işçinin 15 gün içinde deneme süresi gerekçesiyle feshedilmesini ayrımcılık tazminatı gerektiren hukuka aykırı fesih olarak nitelendirmiştir.
• Sendikal fesih yasağı: 6356 sayılı Kanun m.17 uyarınca sendikal faaliyetten kaynaklanan fesih deneme süresinde de yasaklıdır.
• İSG şikayeti nedeniyle fesih: 6331 sayılı Kanun m.13 kapsamında iş sağlığı ve güvenliği şikayetinde bulunan işçinin deneme süresinde bu nedenle feshedilmesi hukuka aykırıdır.

Deneme Süresinde İşçinin Hakları

Deneme süresi boyunca işçi tüm yasal haklardan yararlanmaya devam eder:

Deneme Süresinin Kıdeme Etkisi

Deneme süresi, iş sözleşmesinin kesintisiz devamı hâlinde kıdem hesabına dahil edilir. Yani işçinin kıdemi deneme süresinin ilk gününden itibaren başlar. Bu nedenle kıdem tazminatı tavanının ve yıllık izin gün sayısının belirlenmesinde deneme süresi yıla eklenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Deneme süresinin belirtilmediği sözleşmelerde deneme var mı?

Hayır. Deneme süresi, iş sözleşmesinde açıkça kararlaştırılmış olmalıdır. Kararlaştırılmadıkça varlığı ileri sürülemez; sözlü deneme süresi kararlaştırması da ispat güçlüğü nedeniyle işveren açısından risklidir.

İşveren deneme süresinde sebep göstermek zorunda mı?

Teknik olarak zorunda değildir. Ancak Yargıtay 9. HD'nin son içtihatlarında ayrımcılık karinesi güçlüdür: Fesih ile birlikte varsa eş zamanlı yeni işe alım, korunan sınıfa mensup olma ve yakın zaman bağı ayrımcılık iddiasını destekler; ispat yükü işverene geçer.

Deneme süresinde hastalık izni kullanılırsa ne olur?

Hastalık izni, deneme süresini uzatmaz. İşveren hastalık nedeniyle tek başına feshe gidemez; bu fesih 4857 m.5 kapsamında ayrımcılık sayılabilir.

2026 Özet Bilgiler

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; bireysel hukuki danışmanlığın yerini tutmaz. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.