Deneme Süresi: İşçi Hakları ve İşveren Yükümlülükleri (2026)
Yayın tarihi: 2026-04-13
Deneme Süresi Nedir?
Deneme süresi; işveren ile işçinin birbirini tanıyabilmesi, işçinin işe uygunluğunu ve işverenin çalışma koşullarını karşılıklı olarak değerlendirmesi amacıyla iş sözleşmesine eklenen geçici bir dönemdir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi bu süreyi düzenlemektedir.
Yasal Süre Sınırları
| Durum | Azami Deneme Süresi |
|---|---|
| Taraflarca belirlenen genel kural | 2 ay |
| Toplu iş sözleşmesiyle uzatma | 4 aya kadar |
| Bireysel sözleşmeyle uzatma | Mümkün değil (geçersiz) |
İkiden fazla aylık deneme süresi öngören bireysel sözleşme hükümleri geçersizdir; aşan kısım için olağan iş sözleşmesi hükümleri uygulanır ve işveren ihbar tazminatı ödemekle yükümlü hâle gelir.
Deneme Süresinde İşçinin Hakları
Ücret ve Sosyal Haklar
Deneme süresi içinde geçen çalışma, olağan çalışma gibi değerlendirilir. İşçi bu dönemde:
- Ücretini tam olarak almaya hak kazanır (2026 brüt asgari ücret: 33.030 TL)
- Fazla mesai yapıyorsa zamlı ücret talep edebilir
- Hafta tatili ve ulusal bayram günlerinde çalışırsa ek ücrete hak kazanır
- Hastalanırsa istirahat hakkı ve geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanır
SGK Bildirimi Zorunluluğu
İşveren; deneme süreli de olsa tüm işçiler için işe girişten önce veya en geç işe başladığı gün SGK'ya bildirim yapmakla yükümlüdür (5510 m.8). Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren kayıt dışı istihdam yaptırımlarıyla karşılaşır.
Deneme Süresinde Fesih
| Konu | Kural |
|---|---|
| Bildirim süresi | Gerekmez — bildirimsiz fesih yapılabilir |
| Kıdem tazminatı | Ödenmez (1 yıl dolmamış) |
| İhbar tazminatı | Ödenmez |
| İşe iade davası hakkı | Yok (iş güvencesi kapsamı dışı) |
| Fesih gerekçesi bildirimi | Zorunlu değil |
İstisna: Ayrımcılık ve Kötüniyet Tazminatı
Sendika üyeliği, hamilelik, cinsiyet, ırk veya din gibi ayrımcı nedenlerle gerçekleştirilen deneme süresi feshinde:
- Sendikal tazminat (6356 m.25) — 1 yıllık ücretin altında olamaz
- Ayrımcılık tazminatı (4857 m.5) — en fazla 4 aylık ücret
- Kötüniyet tazminatı (4857 m.17) — bildirim süresinin 3 katı
talep edilebilir.
Yargıtay İçtihadı (2026)
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; deneme süresini 2 ayı aşan bireysel sözleşme hükümlerini geçersiz saymakta ve aşan kısım için ihbar ile kıdem tazminatı yükümlülüğünün doğduğunu hükmetmektedir. Deneme süresindeki feshin sendikal nedenle gerçekleştiği kanıtlanırsa sendikal tazminata da hükmedilebileceğini kabul etmektedir.
İşverenin Dikkat Etmesi Gerekenler
- Deneme süresi iş sözleşmesinde yazılı olarak belirlenmeli ve imzalatılmalıdır.
- Deneme süresi boyunca dahi tüm SGK yükümlülükleri eksiksiz yerine getirilmelidir.
- Fesih kararı; ayrımcılıkla ilişkilendirilebilecek herhangi bir nedene dayandırılmamalıdır.
- Toplu iş sözleşmesi dışında bireysel sözleşmeyle 2 ayı aşan uzatmalar geçersiz ve tazminat doğurucu olup hukuki riski işverendedir.
2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.