Engelli İşçi Çalıştırma Yükümlülüğü: %3 Kontenjan, Cezalar ve Teşvikler (2026)
Yayın tarihi: 2026-03-31
Engelli İşçi Çalıştırma Yükümlülüğü Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca 50 ve daha fazla işçi çalıştıran işverenler, özel sektörde çalışan sayısının %3'ü oranında engelli işçi çalıştırmak zorundadır. Kamuda bu oran engelli için %3, eski hükümlü için ayrı kontenjan öngörmekteydi; ancak 2016 itibarıyla eski hükümlü kotası uygulaması değiştirilmiştir.
İşyerinde birden fazla çalışma yeri bulunduğunda, 50 işçi sınırı her işyeri için ayrı ayrı değil, işverenin toplam çalışan sayısı üzerinden hesaplanır.
Kontenjan Hesaplama
| Toplam Çalışan Sayısı | Engelli Kontenjanı (%3) |
|---|---|
| 50 – 99 | 1 kişi (küsur 1'e tamamlanır) |
| 100 – 199 | 3 kişi |
| 200 – 299 | 6 kişi |
| 300 – 499 | 9 – 14 kişi (orantılı) |
| 500 ve üzeri | 15+ kişi (orantılı) |
Engelli işçi sayısı hesaplanırken 0,5 ve üzeri kesirler 1'e tamamlanır.
İŞKUR'a Bildirim Yükümlülüğü
Engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü bulunan işverenler, her yılın Ocak ayında İŞKUR'a kontenjan bildiriminde bulunmak zorundadır. Kontenjanın doldurulamaması hâlinde işverenin açık pozisyonları İŞKUR üzerinden yayımlaması ve engelli adayları değerlendirmesi beklenir. Yükümlülüğün karşılanmaması durumunda işveren her ay idari para cezasıyla karşı karşıya kalır.
İdari Para Cezası (2026)
4857 m.30 kapsamında çalıştırılmayan her engelli işçi için aylık idari para cezası uygulanır. Ceza tutarı, her yıl yeniden değerleme oranında artırılmakta olup 2026 itibarıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın güncel idari para cezası listesi esas alınmalıdır.
- Ceza, çalıştırılması gereken kontenjanın doldurulmayan her bir kişisi için ayrı ayrı uygulanır.
- Ceza her ay işlemeye devam eder; işveren eksik kontenjanı doldurana kadar ceza tahakkuku sürer.
- Cezalar, SGK prim teşviklerinden yararlanma hakkını da etkileyebilir.
SGK Teşvikleri
Engelli işçi çalıştıran işverenler, aşağıdaki SGK prim teşviklerinden yararlanabilir:
5510 Sayılı Kanun m.81/1-ı Kapsamı
- Engelli işçilerin sigorta primlerinin işveren payının tamamı Hazine tarafından karşılanır (4447 m.geçici 10 ile sağlanan teşvik).
- Bu teşvik; kontenjan kapsamında veya kontenjan fazlası çalıştırılan tüm engelli işçiler için geçerlidir.
- Teşvikten yararlanabilmek için: işyerinin SGK primlerinin ve vergi borçlarının bulunmaması, işçinin İŞKUR'a kayıtlı engelli olması ve engel oranının %40 ve üzerinde olması gerekmektedir.
Engelli İşçi Alımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- İşe alım sürecinde engelli adayın engellilik bilgisini gizli tutma hakkı bulunmaktadır; iş ilanında engele dair ayrımcı ifadeler kullanılamaz.
- İşveren, engelli çalışanın çalışma ortamında gerekli fiziksel ve teknik düzenlemeleri yapmak (erişilebilirlik, uyarlanmış araç/gereç vb.) zorundadır.
- Engelli işçinin çalışma süreleri, günde 7,5 saat ve haftada 45 saati geçemez; ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamaz.
- Hamilelikte/süt izninde çalışmayan kadın işçiler kontenjan hesabında sayılmaya devam eder; ancak işe fiilen başlamış olmak gerekmektedir.
2026 Güncel Değerler
| Konu | 2026 Değeri |
|---|---|
| Brüt Asgari Ücret | 33.030 TL/ay |
| Kıdem Tazminatı Tavanı | 53.919,68 TL |
| SGK İşveren Prim Payı | %21,75 |
| Engelli Kontenjanı Oranı (özel sektör) | %3 |
| Kontenjan Yükümlülüğü Başlangıç Eşiği | 50 işçi |
Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; engelli istihdamı teşviklerinden yararlanmak için güncel SGK ve İŞKUR mevzuatını takip etmeniz ve gerektiğinde uzman desteği almanız önerilir.