Evlilik ve Doğum İzinleri 2026: Yasal Haklar, Ücretsiz İzin ve Emzirme Süresi

Evlilik İzni

4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesi (ve 46. madde yollamasıyla) çalışanlara evlendikleri tarihte 3 gün ücretli izin hakkı tanımaktadır. Bu izin, evlilik tarihini kapsayan süre için kullanılır. Söz konusu izin hakkı erkek ve kadın çalışanlar için eşit şekilde uygulanır.

Analık (Doğum) İzni

Doğum Öncesi İzin

İş Kanunu m.74/I uyarınca kadın işçilerin doğumdan önceki 8 hafta (çoğul gebelikte 10 hafta) çalıştırılması yasaktır. Bu süre ücretli olup kıdeme sayılır. Doğum öncesi iznin başlangıç tarihi hekim raporu ile belirlenir. Kadın işçi sağlık durumu elverdikçe ve hekimin onayıyla doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışmaya devam edebilir; bu durumda çalıştığı süreler doğum sonrasına eklenir.

Doğum Sonrası İzin

Doğum sonrasında ise 8 haftalık ücretli analık izni kullanılır. Çoğul gebelikte bu süre 10 haftadır. Erken doğum veya ölü doğum durumunda da kadın işçi doğum sonrası izin hakkından yararlanır.

SGK Geçici İş Göremezlik Ödeneği

Doğum izninde ücret, işveren tarafından değil SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği olarak ödenir. Ödeneğe hak kazanmak için doğumdan önceki son 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi ödenmiş olması gerekir. Günlük ödenek tutarı, son üç aylık prime esas kazancın ortalamasının 2/3'ü oranındadır.

Babalık İzni

Eşinin doğum yapması hâlinde erkek işçiye 5 gün ücretli izin hakkı tanınmaktadır (4857 m.74/IV). Bu hak işverence karşılanır; SGK ödeneğine tabi değildir. Evlat edinme durumunda da çocuğun teslim alındığı tarihten itibaren ebeveynlere (istisna: ikisi de işçiyse birlikte değil ayrı ayrı) analık izni benzeri koruma uygulanır.

Doğum Sonrası Ücretsiz İzin

Analık izninin sona ermesinin ardından kadın işçi, çocuğun doğum tarihinden itibaren 6 aya kadar ücretsiz izin kullanabilir (4857 m.74/II). Bu izin hakkı işçinin talebiyle kullanılır; işverenin onayına gerek yoktur. Ücretsiz izin süresince:

• Ücret ödenmez.
• SGK genel sağlık sigortası primleri işçi tarafından ödenir.
• Kıdem hesabında bu süre dikkate alınmaz.
• İşveren, ücretsiz izin süresince işçinin yerine geçici işçi alabilir.

Emzirme İzni (Emzirme Süresi)

Doğum izninin bitiminden itibaren işe dönen kadın işçiye çocuğunun 1 yaşını doldurmasına kadar günde toplam 1,5 saat emzirme izni verilmesi zorunludur (4857 m.74/VII). Bu süre işçinin isteğine göre günlük çalışma saatleri içinde bölünerek kullandırılır. Emzirme izni ücretlidir ve çalışma süresinden sayılır.

Hamilelik Döneminde İşverenin Yükümlülükleri

• Gebe ve emziren işçiler, tehlikeli ve ağır işlerde çalıştırılamaz (İSG Yönetmeliği).
• Gece çalışması: Gebe işçi, doğumdan önceki son 2 ay ve doğum sonrası 1 yıl (çoğulda 1,5 yıl) gece vardiyasına çalıştırılamaz.
• Fazla mesai: Gebe işçiye fazla çalışma yaptırılamaz (4857 m.63/III).
• İşveren, gebe işçinin iznini, emzirme iznini ve sağlık denetimlerini engelleyemez.

Analık İzninde İş Güvencesi

Analık izni döneminde ve sonrasında yapılan fesihler özel denetime tabidir. Hamilelik veya analık izni gerekçesiyle yapılan fesih kötü niyet tazminatı doğurabilir. İş güvencesi kapsamındaki işçiler için bu dönemde yapılan fesihler Yargıtay'ın yerleşik içtihadında geçersiz sayılma riski taşır. İşçinin analık izni döneminde istifaya zorlanması da hukuken geçersiz sayılabilir.

Evlat Edinme Durumu

Küçük çocuğu evlat edinen ebeveynlere de çocuğun fiilî teslim tarihinden itibaren 8 haftalık analık iznine eşdeğer sürede izin kullanma hakkı tanınmıştır (4857 m.74/VI).

2026 Güncel Değerler

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır; bireysel hukuki değerlendirme için iş hukuku uzmanından destek almanız önerilir.