Gece Çalışması ve Fazla Mesai Kuralları 2026: Sınırlar, Zamlar ve Haklar
Yayın tarihi: 2026-04-06
Fazla Mesai Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi uyarınca fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Günlük 11 saati aşan çalışmalar ise haftalık 45 saati aşmasa bile "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve farklı bir ücret rejimi uygulanır.
Fazla Mesai Sınırları
Yıllık 270 Saat Tavanı
Bir işçi, bir takvim yılında en fazla 270 saat fazla çalışma yapabilir. Bu sınır aşılamaz; olağanüstü hâller (seferberlik, doğal afet gibi zorlayıcı nedenler) dışında yıllık tavan mutlaktır. 270 saatin üzerinde çalıştırma idarî para cezasına yol açar.
Günlük 11 Saat Sınırı
İşçinin günlük fiilî çalışma süresi, ara dinlenme hariç 11 saati geçemez. Bu sınırın aşılması, fazla mesai onayından bağımsız olarak hukuka aykırıdır.
Fazla Mesai İçin Onay Zorunluluğu
İşçinin fazla çalışmaya yazılı olarak onay vermesi gerekmektedir. Toplu iş sözleşmeleri veya iş sözleşmeleri, işçinin genel onayını içerebilir; ancak bu onay, 270 saatlik yıllık tavanı aşan talepleri kapsamaz. İşçi, yılda en az bir kez bu onayı geri çekebilir.
Fazla Mesai Ücreti Hesabı
| Çalışma Türü | Yasal Zam Oranı | 2026 Hesaplama Örneği (Brüt Asgari Ücret: 33.030 TL) |
|---|---|---|
| Haftalık 45 saati aşan fazla mesai | %50 zam | Saatlik ücret: 33.030 ÷ 225 = 146,80 TL × 1,50 = 220,20 TL/saat |
| Fazla sürelerle çalışma (günlük 11 saate kadar, haftalık 45 saat dolmadan) | %25 zam | 146,80 TL × 1,25 = 183,50 TL/saat |
| Serbest zaman (1,5 saat karşılığı) | Ücret farkı yok | Her fazla mesai saati için 1,5 saat izin; işçinin yazılı talebi aranır |
Not: 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL/ay; aylık 225 saat çalışma esas alınmaktadır (45 saat × 5 hafta).
Gece Çalışması ve %25 Zam Zorunluluğu
4857 m.69 uyarınca gece dönemi saat 20:00 ile 06:00 arasını kapsar. Bu süre zarfında yapılan çalışmalar için gündüz ücreti üzerine zorunlu olarak en az %25 gece zammı eklenmelidir. Bu zam emredici nitelikte olup iş sözleşmesiyle ortadan kaldırılamaz.
Gece Çalışmasının Ek Sınırları
- Gece döneminde çalışma süresi 7,5 saati geçemez.
- Gece çalışması haftalık 45 saatlik genel sınıra dahildir.
- Gece çalışmasındaki %25 zammı ve fazla mesai %50 zammı birbiriyle çakışabilir; her iki zam ayrı ayrı uygulanır.
İşçinin Hakları ve İşverenin Yükümlülükleri
- Bordro şeffaflığı: Fazla mesai ücretleri ücret hesap pusulasında ayrı kalem olarak gösterilmelidir.
- İspat yükü: Fazla mesainin ödendiğini kanıtlama yükümlülüğü işverendedir.
- Zamanaşımı: Fazla mesai alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
- Hakkaniyet indirimi: Yalnızca tanık beyanına dayalı fazla mesai tespitinde Yargıtay %20-40 oranında hakkaniyet indirimi uygulamaktadır.
Sık Yapılan Hatalar
- Fazla mesaiyi temel ücretin içine dahil ettiğini söyleyen sözlü anlaşmalar geçersizdir; bordrolarda açık kalem gösterilmesi şarttır.
- Fazla sürelerle çalışma ile fazla mesai aynı dönemde iç içe geçebilir; doğru oran uygulanmalıdır.
- Gece zammı, yalnızca haftalık 45 saat dolmuşsa değil; saat 20:00-06:00 arasında çalışılan her saatte uygulanır.
2026 Güncel Rakamlar
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030 TL/ay |
| Saatlik asgari ücret (225 saat/ay) | 146,80 TL/saat |
| Fazla mesai saatlik ücreti (%50 zamlı) | 220,20 TL/saat |
| Gece zammı saatlik ücreti (%25 zamlı) | 183,50 TL/saat |
| Yıllık fazla mesai tavanı | 270 saat |
| Kıdem tazminatı tavanı | 53.919,68 TL/yıl |
| SGK işveren prim payı | %21,75 (ortalama) |