İş Kazası: Bildirim Yükümlülüğü, Tazminat Hakları ve SGK Süreci 2026

İş Kazasının Yasal Tanımı

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi iş kazasını şu şekilde tanımlar: Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen; işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya görevi dolayısıyla sigortalıya fiziksel ya da ruhsal açıdan zarar veren olaydır. İşe gidip gelme sırasında (serviste), görevle gidilen yerlerde, emzirme izni sırasında ve işveren tarafından görevlendirilen seyahatlerde meydana gelen olaylar da iş kazası sayılır.

Bildirim Yükümlülükleri ve Süreler

İş kazası gerçekleşmesi hâlinde iki ayrı bildirim yükümlülüğü doğar:

1. İşverenin SGK'ya Bildirimi (5510 m.13)

Bildirim, SGK'nın e-Bildirge sistemi üzerinden yapılır. Geç bildirim işverene rücu hakkını kısıtlamamakla birlikte idari para cezasına yol açar.

2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na Bildirim (6331 m.14)

Ölümlü veya ağır iş kazası hâlinde Bakanlık İş Teftiş Kurulu'na derhal (telefon veya yazılı) bildirim yapılması zorunludur. Bu bildirimin yapılmaması 6331 sayılı Kanun kapsamında ayrıca idari para cezasını gerektirir.

İş Göremezlik Ödeneği (5510 m.18)

İş kazası sonucunda geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalıya SGK tarafından günlük ödenek ödenir:

Sürekli İş Göremezlik (Maluliyet) Geliri

İş kazası veya meslek hastalığı sonucu iş göremezlik oranının %10 ve üzerinde olması hâlinde sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır (5510 m.19). İş göremezlik oranı %100 ise sigortalının son prime esas kazancının %70'i oranında aylık bağlanır; bu oran orantılı olarak düşer.

Tazminat Hakları (Maddi ve Manevi)

İş kazası geçiren işçi veya vefat hâlinde mirasçıları, SGK ödemelerinin üzerinde kalan zararları için işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Temel tazminat kalemleri:

• Maddi tazminat: Kazanç kaybı, tedavi giderleri, bakım ihtiyacı
• Destekten yoksun kalma tazminatı: İşçinin vefatı hâlinde bakmakla yükümlü olduğu kişilerin talep hakkı
• Manevi tazminat: İşçi veya yakınlarının uğradığı acı ve ıstırap karşılığı (TBK m.56)

İşverenin Kusur Durumu

Tazminat hesabında işverenin kusur oranı belirleyicidir. İşverenin kusursuz sorumluluğu da söz konusu olabilir. Yargıtay içtihadına göre işveren iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini aldığını ispat edemezse tam kusurlu sayılır.

SGK'nın İşverene Rücu Davası

SGK, iş kazasından doğan ödenek ve gelir ödemelerini kusurlu işverenden rücu yoluyla geri alır (5510 m.21). Bu dava 10 yıllık zamanaşımına tabidir. İşveren, İSG mevzuatına uyum sağlayarak rücu riskini azaltabilir.

Çalışanın Yapması Gerekenler

1. Kazayı derhal amirlerine bildirin ve tutanak tutulmasını isteyin.
2. SGK'lı sağlık kurumuna gidin; iş kazası olduğunu beyan edin.
3. Tüm tedavi belgelerini ve raporları saklayın.
4. Gerekirse arabuluculuk veya iş mahkemesine başvurun.

2026 Güncel Rakamlar

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. İş kazası durumunda iş hukuku alanında uzman bir avukattan destek almanız önerilir.