Deneme Sürecinde İşçinin Hakları ve İşverenin Yükümlülükleri — 2026 Rehberi
Yayın tarihi: 2026-03-28
Deneme Süresi Nedir?
Deneme süresi, işçi ve işverenin birbirini tanıyarak iş ilişkisinin sürdürülmesine karar verebileceği bir başlangıç dönemidir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca deneme süresi en fazla 2 aytır; ancak toplu iş sözleşmesiyle bu süre 4 aya kadar uzatılabilir.
Deneme Döneminde Fesih Kuralları
Deneme süresi içinde hem işçi hem de işveren iş sözleşmesini herhangi bir neden göstermeksizin ve ihbar süresi beklemeksizin feshedebilir. Bu dönemde iş güvencesi hükümleri (4857 m.18–21) uygulanmaz; dolayısıyla geçersiz fesih davası açılamaz ve işe iade talep edilemez.
| Kural | Deneme Süresi İçinde | Deneme Sonrası |
|---|---|---|
| Fesih için neden zorunluluğu | Hayır | Evet (30+ işçili işyerlerinde) |
| İhbar süresi | Gerekmiyor | Kıdeme göre 2–8 hafta |
| Kıdem tazminatı | Ödenmez (1 yıl dolmamış) | 1 yıl dolunca ödenir |
| İşe iade davası | Açılamaz | Belirli koşullarda açılabilir |
Deneme Döneminde İşçinin Sahip Olduğu Haklar
1. SGK Primlerinin Ödenmesi
İşveren, işçiyi işe başlamadan önce SGK'ya bildirmek ve deneme dönemi dahil tüm primlerini ödemek zorundadır. Deneme süresi de sigortalılık sayılır; bu süredeki çalışma ilerleyen yıllarda emeklilik hesabına dahil edilir.
2026 yılı SGK prim oranları:
| Prim Türü | İşçi Payı | İşveren Payı | Toplam |
|---|---|---|---|
| Kısa Vadeli Sigorta | — | %2,00 | %2,00 |
| Uzun Vadeli Sigorta | %9,00 | %11,00 | %20,00 |
| Genel Sağlık Sigortası | %5,00 | %7,50 | %12,50 |
| İşsizlik Sigortası | %1,00 | %2,00 | %3,00 |
| Toplam | %15,00 | %22,50 (kısa vade dahil) | %37,50 |
Not: SGK işveren payı teşvikler dahil ortalama %21,75 olarak uygulanmaktadır.
2. Ücret Hakkı
Deneme döneminde işçi her ay eksiksiz ücret alır. 2026 yılı brüt asgari ücret 33.030 TL'dir; hiçbir işçiye bu tutarın altında ücret ödenemez. Deneme süresi de dahil olmak üzere ücretlerin bankaya yatırılması zorunludur.
3. Yıllık İzin
4857 m.53 uyarınca yıllık ücretli izin hakkı işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmayı gerektirmektedir. Deneme süresi 1 yıllık süreye dahil sayılır; ancak yalnızca deneme döneminde çalışan ve ayrılan işçi yıllık izin kullanma hakkı kazanmaz. Deneme süresi tamamlanıp iş ilişkisi devam ederse bu süre de kıdeme eklenir.
4. İş Sağlığı ve Güvenliği Hakları
Deneme dönemindeki işçi 6331 sayılı İSG Kanunu'nun tüm güvencelerinden yararlanır. İşveren, işçiye işe başlamadan önce veya en geç işe başladığı gün ISG eğitimini vermek zorundadır (6331 m.17). Deneme döneminde geçirilen iş kazası da iş kazası sayılır; tazminat hakları tam olarak uygulanır.
Deneme Feshinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Deneme süresi feshinin geçerli sayılabilmesi için:
- Fesih deneme süresi bitmeden yapılmalıdır.
- Fesih yazılı olarak çalışana tebliğ edilmeli ve çalışanın imzası alınmalıdır.
- İşveren deneme döneminde de ayrımcılık yasağına (4857 m.5) uymakla yükümlüdür; hamilelik, sendika üyeliği veya engellilik gibi nedenlerle yapılan deneme feshi geçersiz sayılır.
- Deneme süresinin bitiminden sonra yapılan fesih, süreli fesih (ihbar) kurallarına tabidir.
Sık Sorulan Sorular
S: Deneme süresi 2 aydan fazla yazılmışsa sözleşme geçersiz mi olur?
C: Hayır, sözleşme geçersiz sayılmaz; deneme süresi kanuni sınır olan 2 aya (TİS ile 4 aya) indirilmiş olarak uygulanır.
S: İşveren deneme döneminin bitmesini bekleyip 2. ayın sonunda fesih yapabilir mi?
C: Evet. Ancak bu durum Yargıtay kararlarında deneme süresinin kötüye kullanımı olarak değerlendirilebilir; özellikle diğer koşulların varlığı halinde ayrımcılık tazminatına hükmedilmiştir.
S: Deneme süresi boyunca SGK'dan para alabilir miyim?
C: İş kazası veya meslek hastalığında SGK geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. İssizlik ödeneği için ise işsizlik sigortasından gereken prim gün sayısının dolmuş olması gerekir; deneme döneminden kaynaklanan kısa çalışma genellikle bu koşulu karşılamaz.
Not: 2026 yılı brüt asgari ücret 33.030 TL, SGK işveren prim payı %21,75, kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL'dir. Deneme süresi feshinde iş güvencesi hükümleri uygulanmaz; ancak ayrımcılık tazminatı ve kötüniyet tazminatı talep edilebilir.