İşçinin Haklarını Araması: Arabuluculuk ve İş Mahkemesi Rehberi (2026)

İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca işçi veya işveren alacak ve tazminat talepleriyle işe iade davalarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu şart yerine getirilmeden açılan davalar usulden reddedilir. Arabuluculuk dava şartı; bireysel iş uyuşmazlıklarının büyük bölümünü kapsamakla birlikte iş kazası ve meslek hastalığı tazminatı talepleri bu zorunluluktan muaftır.

Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?

1. Başvuru: Arabuluculuk Bilgi Sistemi (ARBS) üzerinden veya ilgili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yazılı başvuru yapılır.
2. Arabulucu Atanması: Büro, sicilden rastgele bir arabulucu atar; her iki taraf da 3 gün içinde itiraz hakkına sahiptir.
3. Görüşmeler: İlk toplantı başvurudan itibaren en geç 3 hafta içinde yapılır. İşe iade talebi için azami süre 3 hafta; diğer alacaklar için 3 hafta + 1 hafta uzatma mümkündür.
4. Sonuç: Anlaşma sağlanırsa ilam niteliğinde belge imzalanır. Anlaşmazlık hâlinde "anlaşılamadı" tutanağıyla süreç sona erer ve dava hakkı doğar.

Arabuluculukta Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• Arabuluculukta imzalanan anlaşma belgesi icra edilebilir nitelikte olup sonradan iptal ettirmek çok güçtür.
• Haklarınız hakkında net bilgi sahibi olmadan anlaşma imzalamayınız; avukat veya sendika desteği alın.
• Yargıtay, aynı gün içinde imzalanan feragat içeren arabuluculuk anlaşmalarını "iradilik ilkesine aykırı" gerekçesiyle iptal etmektedir.
• Arabuluculukta zamanaşımı durur; görüşmelerin sona ermesiyle süre kaldığı yerden işlemeye devam eder.

İş Mahkemesine Başvuru

Arabuluculuk sonuçsuz kaldıktan sonra, "anlaşılamadı" tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren aşağıdaki süreler içinde iş mahkemesine dava açılmalıdır:

Dava Açarken Gerekli Belgeler

• Arabuluculuk "anlaşılamadı" son tutanağı (asıl veya onaylı sureti)
• İş sözleşmesi (varsa)
• Fesih bildirimi veya istifa dilekçesi fotokopisi
• Ücret bordrolarının kopyaları
• SGK işe giriş/çıkış bildirgesi
• Banka dekontları (ücret ödemelerine ait)
• Nüfus cüzdanı fotokopisi

Dava Masrafları ve Adli Yardım

İş mahkemelerinde ilk derece yargılama harçları, talep edilen alacak üzerinden hesaplanmakla birlikte işçi davasında peşin harç muafiyeti uygulanmaktadır. Maddi yetersizlik durumunda adli yardım talebinde bulunulabilir. Baro tarafından görevlendirilen ücretsiz avukattan yararlanmak için ilgili baro adli yardım bürosuna başvurulması gerekmektedir.

2026 Önemli Rakamlar

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır. Bireysel durumunuz için iş hukuku avukatından görüş almanız önerilir. 2026 itibarıyla brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.