Mobbing (İşyerinde Psikolojik Taciz) Rehberi

Mobbing Nedir?

Mobbing (işyerinde psikolojik taciz), bir veya birden fazla kişi tarafından bir çalışana yönelik sistematik, tekrarlayan ve süreklilik arz eden düşmanca davranışlardır. Yargıtay mobbingi "işyerinde bireylere üstleri, eşit düzeydeki çalışanlar ya da astları tarafından sistematik biçimde uygulanan her türlü kötü muamele, tehdit, şiddet, aşağılama" olarak tanımlamaktadır.

Mobbing Belirtileri

• Sürekli eleştiri ve küçümseme
• İş vermeme veya anlamsız iş verme
• Sosyal izolasyon (toplantılara çağırmama, bilgi paylaşmama)
• Görev tanımı dışında işler yaptırma
• Haksız disiplin cezaları verme
• Terfi, eğitim ve sosyal haklardan mahrum bırakma
• Aşırı iş yükü veya sürekli görev değişikliği

İspat Yolları

Yargıtay'a göre mobbing iddiasının ispat yükü işçidedir, ancak kesin delil aranmaz. Yüksek olasılık yeterlidir:

• E-posta, mesaj ve yazışma kayıtları
• Tanık beyanları
• Sağlık raporları (psikolojik rahatsızlık)
• Ses/görüntü kaydı (dikkatli kullanılmalı)
• Performans değerlendirme değişiklikleri

İşçinin Hakları

• Haklı fesih: 4857 m.24/II uyarınca mobbing, işçiye haklı fesih hakkı verir. Kıdem tazminatı hak edilir.
• Manevi tazminat: TBK m.58 uyarınca kişilik hakları ihlali nedeniyle manevi tazminat talep edilebilir.
• Maddi tazminat: Mobbingin yol açtığı tedavi giderleri, gelir kaybı talep edilebilir.
• ALO 170: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı şikâyet hattı.
• İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu: Ayrımcılık boyutu varsa başvuru yapılabilir.

Yargıtay İçtihatlarından Önemli İlkeler

• Mobbingin ispatında kesin delil aranmaz, kuvvetli emarelerin varlığı yeterlidir
• Tek seferlik olay mobbing sayılmaz; sistematik ve sürekli olmalıdır
• İşverenin mobbingi önleme yükümlülüğü vardır
• Üst yönetimin mobbing uygulaması işveren sorumluluğunu doğurur