İşyerinde Mobbing: Tanımı, İspatı ve Hukuki Haklar (2026)
Yayın tarihi: 2026-03-20
Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedir?
Mobbing; işyerinde bir çalışana yönelik sistematik, kasıtlı ve sürekli biçimde uygulanan psikolojik baskı, aşağılama, dışlama ve yıldırma davranışlarının bütünüdür. Türk hukukunda "işyerinde psikolojik taciz" olarak adlandırılan bu kavram, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II-b maddesi, Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi ve 2011 tarihli Başbakanlık Genelgesi çerçevesinde düzenlenmektedir.
Mobbing Sayılan Davranışlar
- Çalışanı yetersiz göstermeye yönelik sürekli eleştiri ve aşağılama
- Görev tanımı dışında küçük düşürücü işler verme
- Toplantılara, bilgi akışına veya iletişim ağına dahil etmeme
- Sosyal izolasyon; iş arkadaşlarının mağdurdan uzak tutulması
- Gerçekçi olmayan iş yükü veya imkânsız hedefler verme
- Fiziksel çalışma koşullarını kötüleştirme (ücra oda, sessizlik cezası)
- Gizlilik yükümlülüğü olmayan konulardaki bilgilere erişimi engelleme
Mobbingin İspatı
Mobbing davalarında en büyük güçlük ispat meselesidir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre:
- Mobbingin varlığını kanıtlamak için kesin delil gerekmez; güçlü olgusal göstergeler yeterlidir.
- Tanık beyanları, e-posta ve mesaj yazışmaları, sağlık raporları, iş göremezlik belgeleri delil olarak kabul edilir.
- Sistematiklik ve süreklilik şarttır; tek bir olay genellikle mobbing sayılmaz.
- İşçinin kendi aldığı mesajlar ve kendisine yönlendirilen yazışmalar hukuka uygun delil sayılır (Yargıtay 22. HD, 2026/7089).
İspata Yarayan Belgeler
| Belge Türü | Açıklama |
|---|---|
| E-posta ve mesaj dökümleri | Doğrudan gönderilen veya alınan yazışmalar |
| Tanık ifadeleri | Aynı işyerinde çalışan ya da olaya tanıklık eden kişiler |
| Psikiyatri / psikoloji raporları | Stres bozukluğu, anksiyete, depresyon teşhisleri |
| Sağlık kurulu raporları | SGK onaylı iş göremezlik belgeleri |
| Performans değerlendirme kayıtları | Önceden mükemmel puan alınıp sonradan düşürülen değerlendirmeler |
| İş yükü kayıtları / görev yazıları | Makul dışı iş yüküne işaret eden belgeler |
Hukuki Haklar ve Tazminatlar
1. Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı
Mobbing mağduru işçi, 4857 m.24/II-b uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatına hak kazanabilir. Bu durumda ihbar süresi tanıma yükümlülüğü yoktur.
2. Manevi Tazminat
TBK m.417 ve m.58 çerçevesinde işverenin kişilik haklarına yönelik saldırısından doğan manevi zarar için ayrıca tazminat talep edilebilir. Yargıtay, manevi tazminat miktarını olayın ağırlığı, süreği ve mağdurun maruz kaldığı psikolojik hasara göre takdir eder.
3. Maddi Tazminat
Mobbinge bağlı sağlık sorunları nedeniyle uğranılan kazanç kaybı, tedavi giderleri ve çalışma gücündeki azalma için maddi tazminat da talep edilebilir.
Şikâyet Başvurusu
Dava açmadan önce çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne veya ALO 170 hattına şikâyet başvurusunda bulunulabilir. Bu başvuru delil niteliği taşımasa da işverenin tutumu ve işyeri koşullarının tespitine yardımcı olabilir.
Zamanaşımı
Mobbing kaynaklı manevi tazminat davalarında TBK m.72 uyarınca zararın ve faili öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl, her hâlükârda fiilin gerçekleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı uygulanır. İş sözleşmesine dayalı alacaklar için arabuluculuk zorunludur.
2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; SGK işveren prim payı %21,75; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL.