Mobbing (Psikolojik Taciz): Tanım, İspat, Tazminat Hakları ve 2026 Rehberi
Yayın tarihi: 2026-04-12
Mobbing Nedir?
Mobbing; işyerinde bir ya da birden fazla kişi tarafından sistematik, tekrarlayan ve kasıtlı biçimde uygulanan psikolojik baskı, aşağılama, dışlama veya yıldırma davranışlarının bütünüdür. Tek bir olumsuz olay mobbing oluşturmaz; davranışların sistematik ve uzun süreli (genellikle 6 ay ve üzeri) olması aranır.
Mobbing Sayılan Davranışlar
İletişim Engeli
- Toplantılara kasıtlı olarak çağrılmama
- Bilgi akışından dışlanma, görev kaynaklarına erişimin engellenmesi
- Söz hakkı tanınmaması, sözün kesilmesi
Sosyal Dışlanma
- Çalışma arkadaşlarıyla iletişimin engellenmesi
- Yalnız bırakılma, gruptan izole edilme
- Sosyal etkinliklere davet edilmeme
Mesleki İtibar Zedeleme
- Başarıların görmezden gelinmesi, hataların abartılarak duyurulması
- Alenen aşağılanma, küçük düşürücü yorum ve eleştiriler
- Asılsız şikayetler ve disiplin süreçleri başlatma
Görev Sabotajı
- Görev tanımının fiilen boşaltılması veya nitelik dışı görev verilmesi
- Anlamsız, imkansız veya çelişkili iş talepleri
- Çalışmayı zorlaştıracak fiziksel koşullar yaratma
Hukuki Dayanaklar
| Kanun / Madde | Düzenleme |
|---|---|
| TBK m.417 | İşverenin çalışanın kişiliğini koruma yükümlülüğü |
| 4857 m.24/II-b | Onur ve şeref kırıcı davranışlar — işçinin haklı fesih hakkı |
| TBK m.49 | Haksız fiil tazminatı (maddi) |
| TBK m.58 | Kişilik hakkı ihlali — manevi tazminat |
| 4857 m.5 | Ayrımcılık yasağı |
İspat Yükü ve Deliller
Mobbingi ispat etmek zorunda olan taraf işçidir. Ancak Yargıtay; olayların sistematikliği ve uzunluğu karşısında ispat yükünün hafifletilmesini, tanık beyanı ile psikolojik raporun yeterli sayılabileceğini içtihat etmektedir.
Güçlü Delil Araçları
- Yazışmalar (e-posta, mesaj, içerik metinleri)
- Psikolog / psikiyatrist raporları ve sağlık belgeleri
- Tanık beyanları (aynı birimde çalışan kişiler)
- İşveren kayıtları: performans notları, uyarı yazıları, görev değişiklikleri
- İşyeri güvenlik kamera kayıtları (mümkünse)
- İş görmezlik ve devamsızlık kayıtları (psikolojik etkiye kanıt)
Talep Edilebilecek Tazminatlar
| Tazminat Türü | Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| Kıdem Tazminatı | 1475 m.14 / 4857 m.24/II | Haklı nedenle feshedildiğinde (max. tavan 53.919,68 TL/yıl) |
| İhbar Tazminatı | 4857 m.17 | Bildirim sürelerine göre hesaplanır |
| Maddi Tazminat | TBK m.49 | Sağlık giderleri, tedavi masrafları, gelir kaybı |
| Manevi Tazminat | TBK m.58 | Kişilik hakkı ihlali; hakim takdirine göre belirlenir |
Başvuru Süreci
- Belgeleme: Tüm kanıtları tarih sırasına göre dosyalayın
- Arabuluculuk: İş mahkemesine başvuru öncesi zorunlu arabuluculuk (7036 m.3)
- İş Mahkemesi: Arabuluculuk sonuçsuz kalırsa dava açılır
- Zamanaşımı: Haksız fiil davasında 2 yıl (fiilin öğrenilmesinden), her hâlükarda 10 yıl
İşverenin Önleme Yükümlülüğü
TBK m.417 kapsamında işveren; mobbingi önlemek için etkin şikayet mekanizmaları oluşturmak, çalışanlara eğitim vermek ve şikayetleri ciddi biçimde soruşturmak zorundadır. Bu önlemleri almayan işveren; eylemci kişiyle birlikte müteselsilen sorumlu tutulabilir.
2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.