Mobbing ve Psikolojik Taciz: İşçinin Hakları, İspat Yolları ve Tazminat Rehberi (2026)

Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedir?

Mobbing; işyerinde bir ya da birden fazla kişi tarafından sistematik biçimde uygulanan psikolojik baskı, dışlama, aşağılama ve yıldırma davranışlarının bütününü ifade eder. Türk hukukunda açık bir "mobbing kanunu" bulunmamakla birlikte; 4857 sayılı İş Kanunu, Türk Borçlar Kanunu m.417 (işverenin kişiliği koruma borcu) ve Anayasa'nın 17. maddesi (kişinin dokunulmazlığı) birlikte uygulanmaktadır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, uzun süreli ve belgelenmiş psikolojik taciz vakalarını yerleşik içtihadıyla mobbing olarak kabul etmektedir.

Mobbing Sayılan Davranışlar

• Dışlama ve izolasyon: Toplantılara davet edilmeme, bilgi akışından kasıtlı olarak yoksun bırakılma,
• Görev daralması: Yetki ve sorumluluklarının makul gerekçe olmaksızın kısıtlanması,
• Küçük düşürme: Çalışanların önünde aşağılayıcı yorumlar ve eleştiriler,
• Aşırı denetim: Olağandışı sıklıkta ve ölçüsüz performans takibi,
• Erişilemez hedefler: Başarısızlığa mahkûm edecek şekilde belirlenen görevler,
• Fiziksel izolasyon: Çalışanı köşeye, bodrum kata ya da uzak mekâna yerleştirme.

Önemli: Tek seferlik olumsuz bir davranış mobbing sayılmaz; sistematik ve süregelen nitelik şarttır.

Hukuki Dayanak

İspat Yolları

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi; mobbingin ispatında standart delil kurallarının hafifletildiğini, yaklaşık ispat ölçütünün uygulanacağını kabul etmektedir. Kullanılabilecek başlıca deliller:

• Yazışmalar: E-posta, mesaj, yazılı talimatlar,
• Psikoloji / psikiyatri raporları: Anksiyete, depresyon tanıları,
• Tanıklar: Çalışma arkadaşları, eski çalışanlar,
• İK şikâyet kayıtları: Daha önce yapılmış yazılı şikâyetler,
• Görev tanımı değişiklikleri: Eski ve yeni görev belgelerinin karşılaştırılması.

Başvuru Yolları

1. İşveren Üzerinden

Önce yazılı şikâyet dilekçesiyle İK birimine veya üst yönetime başvurun. Şikâyetin sonuçsuz kalması hâlinde hukuki süreç başlatmak için bu belge önemli bir delil oluşturur.

2. ALO 170 — Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Hattı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bağlı ALO 170 hattı aracılığıyla şikâyet bildirimi yapılabilir; iş müfettişi incelemesi talep edilebilir.

3. İş Mahkemesi

Manevi tazminat ve haklı fesih davası iş mahkemesinde açılır. Zorunlu arabuluculuk uygulanmaz.

Talep Edilebilecek Tazminatlar

Zamanaşımı

• Manevi tazminat davası: haksız fiilin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlükarda 10 yıl.
• Haklı feshe dayalı kıdem tazminatı: 5 yıl (iş sözleşmesi sona erme tarihinden itibaren).

2026 Temel Rakamlar

2026 brüt asgari ücret 33.030 TL; kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL; SGK işveren prim payı %21,75.