İş Hukuku

Performans Yönetimi ve Disiplin Süreci: İşçi Hakları ve İşveren Yükümlülükleri (2026)

Yayın tarihi: 2026-04-08

Performans Yönetimi ve Hukuki Çerçeve

İşverenin çalışanı performans gerekçesiyle işten çıkarabilmesi için 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17 ile 21. maddeleri arasında düzenlenen iş güvencesi hükümleri kapsamında geçerli neden göstermesi zorunludur. Otuz ve üzeri işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi bulunan işçiler bu güvenceden yararlanır.

Geçerli Performans Feshi İçin Aranan Koşullar

Nesnel ölçütler: Hedefler önceden belirlenmiş ve işçiye yazılı olarak bildirilmiş olmalıdır.
Süre: Yetersizlik tek bir olaya değil, belirli bir dönemdeki sistematik başarısızlığa dayanmalıdır.
Uyarı ve iyileştirme fırsatı: İşveren, fesihten önce işçiyi yazılı olarak uyarmalı ve performansını iyileştirmesi için makul bir süre tanımalıdır.
Eşit uygulama: Aynı koşullardaki diğer çalışanlara gösterilen muamele ile tutarlılık aranır.
Savunma hakkı: 4857 m.19 uyarınca fesihten önce işçinin savunması alınmalıdır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, performans değerlendirme notlarının subjektif biçimde ya da tutarsız şekilde uygulandığının delillendirilmesi hâlinde feshi geçersiz saymakta ve işe iade kararı vermektedir.

Disiplin Süreci Adımları

Adım	Açıklama	Hukuki Dayanak
1. Yazılı Uyarı	İhlal belgelenir; işçiye tebliğ edilir	4857 m.19
2. Savunma Talebi	İşçiye yazılı savunma yapma hakkı tanınır	4857 m.19 (emredici)
3. Savunmanın Değerlendirilmesi	İşveren savunmayı incelemek zorundadır	Yargıtay içtihadı
4. Ücret Kesme (varsa)	Toplu iş sözleşmesi veya yönetmelikte öngörülmüşse	4857 m.38 (aylık 1/3 sınırı)
5. Fesih (son çare)	Geçerli neden; haklı neden farklıdır	4857 m.17-18 ve m.25

Savunma Hakkı: Kritik Ayrıntılar

4857 m.19 uyarınca savunma alınmadan yapılan fesih usule aykırıdır. Usule aykırı fesih hâlinde mahkeme, feshin esastan geçerli olduğunu tespit etse bile işçiye en az 1 aya kadar brüt ücret tutarında tazminat ödenmesine hükmedebilir. Savunma talebi yazılı yapılmalı; işçiye yanıt için makul süre (en az 2-3 iş günü) tanınmalıdır.

Haklı Neden ile Geçerli Neden Arasındaki Fark

Kriter	Geçerli Neden (m.17-18)	Haklı Neden (m.25)
Bildirim Süresi	Uygulanır (ihbar süresi veya tazminat)	Uygulanmaz (derhal fesih)
Kıdem Tazminatı	Ödenir	İşçi kusurlu ise ödenmez
İşe İade Davası	Açılabilir (1 ay içinde)	Açılamaz
Örnek Sebepler	Performans yetersizliği, yeniden yapılanma	Hırsızlık, şiddet, ahlak dışı davranış

Performans Sürecinde İşçinin Yapması Gerekenler

Her yazışmayı ve uyarıyı yazılı olarak saklayın,
Savunma dilekçenizi titizlikle hazırlayın; sözlü savunma yeterli değildir,
Performans hedeflerinin size önceden bildirilip bildirilmediğini belgeleyin,
Eğitim veya koçluk gibi iyileştirme olanaklarının sunulup sunulmadığını kayıt altına alın,
Hukuki danışmanlık için iş hukuku avukatına ya da sendikanıza başvurun.