Toplu İş Hukuku Temelleri

Toplu İş Hukuku Nedir?

Toplu iş hukuku, işçi ve işveren sendikaları, toplu iş sözleşmeleri, grev ve lokavt konularını düzenleyen hukuk dalıdır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu bu alanın temel mevzuatını oluşturmaktadır. Bireysel iş hukukundan farklı olarak toplu iş hukuku, çalışanların örgütlenme hakkını ve toplu pazarlık süreçlerini kapsar.

Sendika Hakkı

Anayasa'nın 51. maddesi sendika kurma ve sendikaya üye olma hakkını güvence altına almıştır. İşçiler ve işverenler önceden izin almaksızın sendika kurma hakkına sahiptir. Sendika üyeliği nedeniyle işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi kesinlikle yasaktır ve sendikal tazminat yaptırımını doğurur.

Sendikal Güvenceler

• İşçi sendikaya üye olma veya olmama konusunda serbesttir
• Sendika üyeliği nedeniyle ayrımcılık yapılamaz
• Sendika temsilcilerine özel koruma sağlanır
• Sendikal faaliyetlere katılım engellenemez
• Sendikal nedenle fesihte sendikal tazminat en az bir yıllık ücret tutarındadır

Toplu İş Sözleşmesi

Toplu iş sözleşmesi, işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan ve iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri düzenleyen sözleşmedir. Yetki tespiti ve yetki belgesi alınması zorunludur.

Yetki Koşulları

Toplu iş sözleşmesi yapabilmek için işçi sendikasının işkolunda çalışan işçilerin en az %1'ini üye olarak kaydetmesi ve işyerinde çalışan işçilerin yarısından fazlasını temsil etmesi gerekir.

Grev ve Lokavt

Toplu pazarlık sürecinde anlaşma sağlanamaması halinde işçi sendikası greve, işveren ise lokavta başvurabilir. Grev, işçilerin topluca çalışmayı reddetmesidir. Lokavt ise işverenin işyerinde faaliyeti tamamen durdurarak işçileri topluca işten uzaklaştırmasıdır. Her iki uygulamanın da yasal sürelere uygun olarak yapılması gerekir.

Yasaklar ve Sınırlamalar

Sağlık, eğitim, enerji, ulaştırma gibi bazı sektörlerde grev yapılması kanunla yasaklanmıştır. Bu sektörlerde uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulu tarafından çözümlenir.