Toplu İş Sözleşmesi Nedir? Nasıl Yapılır? (2026 Rehberi)

Toplu İş Sözleşmesi (TİS) Nedir?

Toplu iş sözleşmesi (TİS), bir işçi sendikası ile bir işveren sendikası ya da sendika üyesi olmayan bir işveren arasında, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin koşulları düzenlemek amacıyla yapılan yazılı sözleşmedir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile düzenlenen TİS, bireysel iş sözleşmelerinin taban niteliğindeki çalışma koşullarını belirler.

TİS'in Kapsamı

TİS aşağıdaki konuları düzenleyebilir:

• Normatif hükümler: Ücret, çalışma saati, izin, ikramiye, sosyal yardımlar, sağlık ve güvenlik koşulları
• Borç doğuran hükümler: Barış yükümlülüğü, fesih prosedürleri, uyuşmazlık çözüm mekanizmaları
• Özel güvenceler: İş güvencesi, sendikadan çekilme serbestisi, sendikal tazminat güvenceleri

Kimler TİS Yapabilir?

TİS yapabilmek için işçi tarafında yetkili sendika olması zorunludur. 6356 sayılı Kanun m.41 uyarınca bir sendikanın TİS yapabilmesi için iki koşulu birlikte sağlaması gerekmektedir:

• Sektör (işkolu) barajı: İşçi sendikası, bağlı olduğu işkolunda Türkiye genelinde çalışan işçilerin en az %1'ini temsil etmelidir.
• İşyeri barajı: Sendika, toplu görüşme yapılacak işyerinde çalışan işçilerin salt çoğunluğunu (%50+1) üye olarak kaydetmiş olmalıdır. Grup sözleşmesi için işletme çapında %40 yeterlidir.

Yetki Tespiti Süreci

TİS süreci, sendikanın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na yetki başvurusunda bulunmasıyla başlar. Bakanlık, SGK kayıtlarını inceleyerek baraj koşullarının sağlanıp sağlanmadığını belirler. Yetki belgesi alan sendika, 15 gün içinde işvereni toplu görüşmeye davet eder.

Toplu Görüşme Süreci

Yetki belgesinin alınmasından itibaren taraflar 60 gün içinde anlaşmak zorundadır. Bu süre uzlaşıyla 60 gün daha uzatılabilir. Anlaşmazlık halinde uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulu'na taşınabilir ya da kanuni grev yoluna başvurulabilir.

Grev Hakkı ve Sınırları

Toplu görüşmenin uzlaşısızlıkla sonuçlanması ve arabuluculuğun da tıkanması halinde işçi sendikası grev kararı alabilir. Grev ilan süresi, bildirim ve uygulama koşulları 6356 sayılı Kanun m.58–73 arasında ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Milli güvenlik, kamu düzeni ve zorunlu hizmetlerde grev yasakları geçerliliğini korumaktadır.

TİS'in Bireysel Sözleşmeye Etkisi

TİS hükümleri, kapsama giren bireysel iş sözleşmelerine otomatik olarak uygulanır. Bireysel sözleşmede TİS'ten daha az elverişli koşullar varsa TİS hükümleri geçerli olur. Daha elverişli bireysel şartlar ise korunur (işçi lehine yorum ilkesi).

2026 Güncel Rakamlar

Sık Sorulan Sorular

Sendika üyesi olmayan işçi TİS'ten yararlanabilir mi?

Kapsama giren işyerinde çalışan ve sendika üyesi olmayan işçiler, dayanışma aidatı ödeyerek TİS'ten yararlanabilir. Dayanışma aidatı, sendika aidatından fazla olamaz.

TİS süresi ne kadar olabilir?

TİS en az 1, en çok 3 yıllık süre için yapılabilir. Süre dolmadan taraflarca yenileme müzakereleri başlatılabilir.