Toplu İşçi Çıkarmada İşçi Hakları Rehberi (2026)
Yayın tarihi: 2026-03-28
Toplu İşçi Çıkarma Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 29. maddesi uyarınca toplu işçi çıkarma; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu ortaya çıkan geçerli nedenlerle işverenin belirli sayıda işçiyi aynı dönem içinde çıkarmasıdır.
Toplu Çıkarma Eşiği
| İşçi Sayısı | 1 Aylık Sürede Toplu Çıkarma Sayısı |
|---|---|
| 20-100 işçi | 10 ve daha fazla işçi |
| 101-300 işçi | %10 ve daha fazla işçi |
| 301 ve üzeri işçi | 30 ve daha fazla işçi |
Bu eşiklerin altında kalan işten çıkarmalar bireysel fesih olarak değerlendirilir; 4857 m.18-21 kapsamındaki iş güvencesi hükümleri uygulanır.
İşverenin Bildirm Yükümlülükleri
Toplu işçi çıkarma yapacak işveren, fesih bildiriminden en az 30 gün önce aşağıdaki mercilere yazılı bildirimde bulunmak zorundadır:
- Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü (İŞKUR)
- Varsa işyerindeki sendika temsilcisi
30 günlük süre, Çalışma ve İş Kurumu'na bildirim yapıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu süre içinde fesih bildirimi yapılması geçersizdir.
İşçinin Hak Kazandığı Tazminatlar
Toplu işçi çıkarma kapsamında iş sözleşmesi feshedilen işçi aşağıdaki tazminatlara hak kazanır:
| Tazminat / Alacak | Koşul | Hesaplama Tabanı |
|---|---|---|
| Kıdem Tazminatı | En az 1 yıl kıdem | Her yıl için 30 günlük brüt giydirilmiş ücret |
| İhbar Tazminatı | İhbar süresine uyulmaması | Kıdeme göre 2–8 haftalık brüt ücret |
| Kullanılmamış Yıllık İzin Ücreti | Her koşulda | Kalan izin günü × günlük brüt ücret |
| İşsizlik Ödeneği | SGK koşulları + çıkış kodu 25 | İŞKUR tarafından hesaplanır |
2026 Kıdem Tazminatı Hesabı
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Brüt Asgari Ücret (2026) | 33.030 TL/ay |
| Kıdem Tazminatı Tavanı (2026) | 53.919,68 TL/yıl |
| SGK İşveren Prim Payı | %21,75 |
Toplu Çıkarmada Seçim Kriterleri ve Eşit Davranma
Hangi işçilerin çıkarılacağına ilişkin kriter, nesnel, önceden belirlenmiş ve ayrımcılık içermeyen nitelikte olmalıdır. Örneğin; kıdem sırası, performans değerlendirme sonuçları veya işlevsel gereklilik esas alınabilir. Sendika üyeliği, hamilelik, ırk, cinsiyet veya benzeri nedenlerle seçim yapılması 4857 m.5 kapsamında ayrımcılık tazminatını doğurur.
Sendikal Güvence
Toplu işçi çıkarma kararında sendikal nedenle seçim yapılması halinde işçi, kıdem ve ihbar tazminatına ek olarak bir yıllık ücretten az olmamak üzere sendikal tazminat talep edebilir (6356 m.25).
İşçinin Başvurabileceği Hukuki Yollar
- Zorunlu Arabuluculuk (7036 m.3): Dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- İş Mahkemesi: Arabuluculukta uzlaşı sağlanamazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açılabilir.
- Çalışma ve İş Kurumu (İŞKUR): Toplu işçi çıkarma bildirimi yapılmadıysa veya 30 günlük bekleme süresine uyulmadıysa İŞKUR'a şikayette bulunulabilir.
- SGK / Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Eksik veya yanlış SGK bildirimi için başvuru yapılabilir.
Not: Toplu işçi çıkarma dönemlerinde SGK çıkış kodunun doğru girilmesi (kod 25: geçerli nedenle işveren feshi) işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için kritik önem taşır. 2026 brüt asgari ücret 33.030 TL, kıdem tazminatı tavanı 53.919,68 TL, SGK işveren prim payı %21,75.