Engelli Çalışan İstihdamı: Yasal Kota, Teşvikler ve İşveren Yükümlülükleri (2026)
Yayın tarihi: 2026-04-06
Engelli İstihdamında Yasal Zorunluluk Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca, elli ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenlerinin toplam işçi sayısının yüzde üçü oranında engelli işçi çalıştırması zorunludur. Kamu sektöründe ise bu oran yüzde dörttür. Birden fazla işyeri bulunan işverenler için kota hesabı tüm işyerlerindeki toplam işçi sayısı üzerinden yapılır.
Kota Hesaplama Yöntemi
| Toplam İşçi Sayısı | Engelli Çalıştırma Zorunluluğu (%3) |
|---|---|
| 50 – 66 | 1 engelli işçi |
| 67 – 100 | 2 engelli işçi |
| 101 – 133 | 3 engelli işçi |
| 134 – 166 | 4 engelli işçi |
| Her ek 33 işçi için | +1 engelli işçi |
Kesirlerde 0,5 ve üzeri tam sayıya yükseltilir; 0,5'in altı ise tama çıkarılmaz.
SGK Prim Teşviki (2026)
İşverenler, zorunlu kontenjan dahilinde çalıştırdıkları engelli işçiler için Hazine destekli SGK prim teşvikinden yararlanabilir. Bu teşvik kapsamında:
- Engelli işçinin işveren payına ait SGK primleri Hazine tarafından karşılanır.
- Teşvikten yararlanmak için işverenin SGK'ya prim borcu bulunmaması gerekir.
- Engel oranı en az %40 olmalı ve engellinin İŞKUR üzerinden işe yerleştirilmiş olması önerilir (zorunlu değil).
| Kalem | 2026 Değeri |
|---|---|
| Brüt asgari ücret (aylık) | 33.030 TL |
| SGK işveren payı (toplam) | %21,75 |
| Engelli teşvikiyle karşılanan tutar (asgari ücret üzerinden) | 33.030 × %21,75 ≈ 7.184 TL/ay |
| Kıdem tazminatı tavanı | 53.919,68 TL/yıl |
İşveren Yükümlülükleri
- Bildirim yükümlülüğü: İşveren, engelli istihdam durumunu her ay SGK'ya e-Bildirge sistemi üzerinden bildirmek zorundadır.
- İŞKUR koordinasyonu: Kontenjan açığı oluştuğunda İŞKUR'a başvurmak veya portal üzerinden ilan vermek işverenin sorumluluğundadır.
- Fiziksel erişilebilirlik: İşveren, engelli çalışanın işyerinde güvenle çalışabilmesi için makul düzenleme (asansör, rampa, geniş koridor vs.) sağlamakla yükümlüdür.
- Ayrımcılık yasağı: 4857 m.5 ve Engelliler Hakkında Kanun (5378 sayılı) uyarınca engellilik nedeniyle işe almama, farklı ücret uygulama veya kariyer engellemesi hukuka aykırıdır.
Kota İhlalinin Yaptırımları
4857 m.101 kapsamında, kontenjan yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene eksik çalıştırılan her engelli işçi ve her ay için idari para cezası uygulanır. 2026 yılı yeniden değerleme katsayısıyla güncel ceza miktarları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tebliğiyle yayımlanmaktadır. Ayrıca kamu ihalelerine katılımda bazı dezavantajlar doğabilmektedir.
Engelli İşçiyle İş Sözleşmesinin Feshi
Engelli işçinin iş sözleşmesini fesheden işveren, diğer işçiler için geçerli olan tüm koşullara ek olarak, feshin engellilikle ilgili olmadığını ispat etmek durumundadır. İş güvencesi kapsamındaki engelli işçiler için işe iade davası, ayrımcılık tazminatı ve sendikal güvence bir arada talep edilebilir.
2026 Referans Değerleri
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Brüt asgari ücret | 33.030 TL/ay |
| Kıdem tazminatı tavanı | 53.919,68 TL/yıl |
| SGK işveren prim payı | %21,75 |
| Engelli çalıştırma oranı (özel sektör) | %3 |
| Engelli çalıştırma oranı (kamu) | %4 |